Je zou verwachten dat afvallen je juist actiever maakt. Minder gewicht, minder belasting op je knieën, meer energie: logisch dat je dan ook meer gaat bewegen. Nieuw onderzoek, gepresenteerd op de jaarlijkse bijeenkomst van de Endocrine Society in Chicago, laat precies het tegenovergestelde zien bij mensen die afslankmedicatie zoals Ozempic, Wegovy of Mounjaro gebruiken. Zij gaan juist minder bewegen, niet meer.
Dat is geen klein detail. Afslankmedicatie op basis van semaglutide en tirzepatide wordt in Nederland steeds vaker voorgeschreven, ook buiten de strikte medische indicatie om. Hoe meer vrouwen dus met dit type medicijn beginnen, hoe belangrijker het wordt om te weten wat er met je lichaam gebeurt als het gewicht eraf gaat, en wat je zelf kunt doen om dat proces gezond te houden.
De cijfers achter het onderzoek
Onderzoekster Sajana Maharjan van St. John's Hospital in Springfield, Illinois, koppelde medische dossiers aan trackerdata van 753 mensen met obesitas die net gestart waren met een GLP-1-medicijn. Het gemiddeld aantal stappen per dag daalde van 5.047 naar 4.487. De tijd die mensen besteedden aan matig tot intensief bewegen, zoals stevig doorwandelen of sporten, kromp van 28 naar 22 minuten per dag. Vooral mannen en mensen met gewrichts- of spierklachten gingen het sterkst achteruit. Volgens de Endocrine Society is dit de eerste grote studie die met trackerdata in kaart brengt hoe het beweegpatroon van GLP-1-gebruikers verandert.
Waarom bewegen er juist bij inschiet
De verklaring is minder vreemd dan het lijkt. Wie fors minder eet, heeft ook minder energie beschikbaar, en artsen zien in hun spreekkamer dat patiënten zich vermoeider voelen tijdens het afvallen. Sporten voelt dan al snel als een verplichting in plaats van iets leuks. Tel daar gewrichtsklachten bij op, die vaak samengaan met overgewicht, en de motivatie om te bewegen zakt nog verder weg. Het probleem is dat die verhouding precies omgekeerd zou moeten zijn: hoe minder je eet, hoe belangrijker beweging wordt om te voorkomen dat je te veel spiermassa verliest.
Spierverlies is het echte risico
GLP-1-medicatie remt je eetlust, en dat levert een fors calorietekort op. Je lichaam haalt de ontbrekende energie niet alleen uit vet, maar ook uit spierweefsel. Wetenschappers schatten dat 25 tot 40 procent van het verloren gewicht bij GLP-1-gebruik uit vetvrije massa kan bestaan, waaronder spieren. Voor vrouwen is dat extra relevant: vetvrije massa omvat ook botmineraaldichtheid, en vrouwen rond de overgang die afvallen zonder krachttraining lopen een verhoogd risico op versnelde botafbraak. Wil je weten hoe krachttraining je juist door die levensfase heen helpt? Lees ook waarom krachttraining onmisbaar is als je in de overgang bent.
Er is ook een geruststellend detail. Spierfunctie blijkt vaak belangrijker dan het aantal kilo's spiermassa op de weegschaal, en een gangbare maatstaf daarvoor, je knijpkracht, blijft bij de meeste gebruikers stabiel of verbetert zelfs. Dat betekent alleen niet dat je achterover kunt leunen. Het betekent dat je met de juiste aanpak, kracht en beweging, het verschil kunt maken tussen spiermassa verliezen die je nooit meer terugkrijgt en spiermassa behouden terwijl het vet wel verdwijnt.
Krachttraining is geen bijzaak
De oplossing is niet ingewikkeld, maar wel onderschat. Twee tot drie keer per week gericht krachttrainen blijkt een groot deel van het spierverlies te kunnen compenseren. Denk aan een full-body schema met de basisoefeningen: squats, deadlifts, roeien en drukoefeningen. Je hoeft geen powerlifter te worden, elke spiergroep minstens twee keer per week belasten is al genoeg om het verschil te maken. Combineer dit met voldoende eiwit, zo'n 1,4 tot 1,6 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag, verdeeld over meerdere kleine maaltijden. Dat is aanzienlijk meer dan de standaardaanbeveling van 0,8 gram, en met een verminderde eetlust door de medicatie is dat best een uitdaging. Eiwitrijke, kleine porties zoals kwark met noten of een proteïneshake werken dan beter dan drie grote maaltijden.
Belangrijk is ook dat je niet elke dag traint. Herstel hoort net zo goed bij het schema als de training zelf. Lees ook waarom je rustdag net zo belangrijk is als je sportdag. En besef dat voeding alleen nooit de hele oplossing is: ons artikel over waarom intermittent fasting niet werkt zoals je denkt laat zien dat de manier waarop je eet minstens zo belangrijk is als wat je eet.
Dit is wat je morgen anders doet
Gebruik je Ozempic, Wegovy of een ander GLP-1-medicijn en merk je dat sporten er steeds meer bij inschiet? Dan is dat het moment om bij te sturen, niet om het los te laten. Plan deze week twee korte krachttrainingen, ook al is het maar twintig minuten met een setje dumbbells thuis. Voeg een eiwitrijke snack toe aan je dag. En als lopen door gewrichtspijn lastig is, kijk dan naar zwemmen of fietsen als alternatief, dat belast je gewrichten minder maar houdt je spieren wel actief. Het gewicht verdwijnt sowieso door de medicatie. De vraag is alleen of dat straks vooral vet is, of ook een flink deel van de spierkracht die je nodig hebt om fit oud te worden.